Blender 3D մոդելավորման դասընթաց

Դասընթացի համար նախատեսված վիդեոներ են 1-4րդ։

Խորհրդային Հայաստանը խսհմ կազմում

Խորհրդային երկրի կառավարման ոլորտում կիրառված ռազմական կոմունիզմի քաղաքականությունը հանգեցրեց ժողովրդական հուզումներին։ Խորհրդային Ռուսաստանի գրեթե բելեր նահանգներում բազմաթիվ գյուղացիներ զինված պայքար սկսեցին։ Երկրի աղետալի վիճակը բոլշևիկներին ստիպեց անցում կատարել նոր տնտեսական քաղաքականության (նեպ)։ Պետությունը կատարեց այդ փոփոխությունը իր ձեռքում պահելով խոշոր արդյունաբերությունը, ֆինանսները և արտաքին առևտրի մենաշնորհը։ Արգելվեցին հացահատիկի ու այլ մթերքների բռնագրավումը, վերացվեց պարեն մասնադրումը և ընդունվեց պարենի մասին օրենք։ 1923 թվից շրջանառության մեջ մտավ գյուղ միաս հարկը։ Շուկայական հարաբերությունների որոշակի աշխուժությունը նպաստեց որ միասնական հարկը գանձվի նաև դրամներով։ 1924թի սկզբերից հրաժարվեցին բնամթերային հարկաձևից։ Փողը բաշխվում էր պարբերական վերաբաժանման (9 տարին մեկ անգամ) և հավասարության՝ ըստ ծխերի անդամների թվերի։ Արգելվում էր հողի առք ու վաճառքը, կտակելը և գրավ դնելը։ Սակայն մինչև 1925 թիվը շուրջ 40,000 գյուղացիներ շարունակում էին մնալ հողազուրկ։ 1923ին վերագարծակվեցին Երևանի գինու կոնյակի արարարատ կոմբինատը, կաշվի երկու փոքր գործարաններ և մի քանի ձեռնարկություն։ 1923-24 թվերի ընթացքում կապանում վերսկսվեց պղնձի ձուլումը։ 1928 թվին հայաստանի տնտեսությունը հասավ նախապատերազմյան 1913 թվի մակարդակին։ 1920 ական թվականների երկրորդ կեսից խսհմ ղեկավարությունը որոշեց իրականացնել արդյունաբերացում (ինդուստրացում)։ Արագ արդյունաբերացման համար անհրաժեշտ էր միջոցներ հայթհայթել միայն երկրի ներսում, աշխատավորներին տրվում էր չնչին աշխատավարձը։ Ծագեց հնգամյա ծրագրերի անհրաժեշտությունը։ Արդյունաբացման ընթացքում հայաստանում շահագործման հանձնվեց ձորահէկը։ Առաջին հնգամյակի տարիներին սկսվեց քանաքեղհէկի շինարարությունը, որին հաջորդեց հրազդանհէկի վրա ևս մի քանի կայանների կառուցումը։ 1928 թվին կառուցվեց լենինականիհէկը։ Զանգեզուրում հայտնաբերեցին մոլիբդենի հանքեր, քիմիական արդյունաբերության կենտրոններ դարձան Ղարաքիլիսան և Երևանը։ 1933 թվին  երևանում սկսվեց կաուչուկի գործարանի կառուցումը, որը ավարտվեց 1940 թվին։ Լենինական- աթիկ երկաթուղու շնորհիվ գործարկվեցին <արթիկ տուֆի> հանքավայրերը։ Ցեմենտի խոշոր կոմբինատ ստեղծվոց արարատում՝ տավալունում։

Առաջին հնգամյակի ընթացքում 1928-1932 հայաստանում շահագործման հանձնվեց 18 իսկ երկրորդում 1933-1937 26 արդյունաբերական ձեռնարկություն։1928-1940 թվերին բանվորների թիվը հասավ 92,4 հազարի Ստալինյան ղեկավարությունը ձեռնամուխ եղավ գյուղատնտեսության կոլեկտիվացմանը; 1929ի վերջին հայտարավեց ուլակությունը որպես դասակարգ վերացնելու և նեպից հրաժարվելու մասին։ 1920 ական թվերին գոյություն ունեին գյուղացիական միացյալ տնտեսությունների մի քանի ձևեր՝ կոմունաներ, արտելներ, խորհրդային տնտեսություններ (սեվխոզներ)։ Հայաստանում կոլեկտիվացումը նախատեսված էր ավարտել 1933 թվին։ Ստալինը 1929 թվի նոյեմբերին հրապարակեց <մեծ բեկման տարին> հոդվածը, որում կեղծելով իրականությունը հայտարարեց, որ գյուղում տեղի է ունեցել արմատական բեկում կոլեկտիվացման օգտին։ Իրականում գործընթացը շատ տեղերում կազմակերպվում էր բռնի մեթոդներով։ Բռնագավելով ունևոր գյուղացու ունեցվածքը նրան ամբողջ ընտանիքով վտարում էին գյուղից, բնակեցնելով անբարենպաստ կլիմա ունեցող շրջաններում։ Գործընթացը սկացել էր կուլակաթափություն անվանումը։ 1930 թվի ապրիլին որպես կուլակ ունեզրկվել էր 1100 տնտեսություն։ Հայաստանի առանձին շրջաններում՝ Դարալագյազ, Շամշադին, Վեդին, Թալին գյուղացիները պայքարում էին զինված։ Իշխանությունները ստիպված էին դադարեցնել բռնի կոլեկտիվացումը, սակայն ավելացրեցին հարկային բեռը։ 1932-33 թվերին ահավոր սով էր։ Դրանից հետո գյուղացիները հարկային բեռին չդիմանալով ստիպված էին ընդգրկվել կոլեկտիվ տնտեսություններում։ 1930 նական թվերի վերջերին հանրապետություն 1000 կոլտնտեսությունում ընդգրկված էր շուրջ 180,000 գյուղացիական տնտեսություն։

Հասարակական քաղաքական կյանք

Հայաստանում խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո բարձր պաշտոններ զբաղեցրեցին բոլշևիկները։ Շուտով երկրում հաստատվեց կոմկուսի մենիշխանությունը։ 1923ին նոյեմբերին երևանում գումարվեց ՀՅԴ այպես կոչված ինքնալուծարման համագումարը։ Վերոնշյալ եղանակով 1924 թվի փոտրվարին կազմակեպվեց նաև դաշնակցության երիտասարդական միության ինքնավերացման համագումարը։ 1924 թվին խսհմ տարածքում դադարեց գործունեություն ծավալել դաշնակցականները։ Կոնկորսի անդամ դարձավ Նազարբեկյանը։ Կոմունիստական կուսկցությունը ստեղծեց 25 շրջաններ իրենց կուսակցական կոմիտեներով։ ստեղծվում էին երիտասարդական միություններ և արհեստակցական կազմակերպություններ։

1920 ական թվերին լարված էր իրադրությունը նաև կոնկուրսի ներսում։ Լենինի մահից հետո առաջացավ ընդիմություն, որը ղեկավարում էր Տրոցկին, որին միացան Զինովևը և Կամենևը։ Սա կոչվեց տրոցկիստական միություն։ Հայաստանում տրոցկու տեսակետները քիչ պաշտպանողեր կային, հատկապես ակտիվ էին ղարաքիլիսայի և լենինականի շրջաններում։

1927 թվին մամուլում հրապարակվեց <Երեքի դեկլարացիա>։ Ստալինը իր կողմնակիցերի հետ կազմակերպեց ոցկիստական ընդիմության գաղափարական և կազմակերպական ջախջախումը։ Աճերի և տրոցկիստների ջախջախումից հետո ձևավորվում էր Ստալինի անձի պաշտամբունքը։ Դա բացահայտ դարձավ 1925 թվին երբ նշում էին ստալինի 50 ամյակը։ 1930-32 թվերին շարունակվեցին ձերբակալությունները շատ դեպքերում միայն կուսակցական պատկանելոիության համար։ 1932 թվին առանց դատարանի որոշման գնդակահարվեց 500 և ազատազարկվեց 2100 մարդ։ Խսհմում հասատատվեց ամբողջատիրական (տոտալիտար) համակարգ։ 1930 թվին կոնտկոմի առաջին քարտուղար ընդունված Աղասի Խանջյանին մեղադրեցին ազգայինամոլության մեջ։ 1936ի մայիսին ձերբակալվեց մարքսիզմ լենինիզմի ինստիտուտի տնօրեն Ներսիկ Ստեփանյանը։ 1936ի հուլիսին բերիայի հրամանով թիֆլիսում սպանվեց Աղասի Խանջյանը։ Հայաստանի նոր կենտկոմի քարտուղար ամատունու կարգադրությամբ այդ գործն իր հսկողության տակ վերցրեց ներքին գործերի ժողկոմ խաչիկ մուղդուսին։ Զանգվածային բռնությունները գագաթնակետին հասան 1937 թվին, ձերբակալվեցին պետական, մշակույթային, կուսակցական հարյուրավոր գործիչներ։ Ձախ թեքման և այլ հայացքների համար դատապարտվեցին Եղիշե Չարենցը, Ակսել Բակունցը, Գուրգեն Մահարին։ Չարենցը մահացավ բանտում, բակունցին գնդակահարեցին, Մահարուն աքսորեցին հայաստանից։ 1937ին հարցաքննության ժամանակ երրորդ հարկու լուսամուտից ցած նետվեց հայաստանի ժողկոմխորի նախկին նախագահ Սահակ տեր Գաբրելյանը։ Բռնությունների զոհ դարձան հայ զորահրամանատարներ՝ Հայկ Բժշկյանցը (գայ), Սուրեն Շահումյանը, Գրիգոր Խախանյանը և ուրիշներ։

Խորհրդային հայաստանի սահմանադրությամբ եկեղեցին դառնում էր հավատացյալների մասնավոր համայնք։ Բոլորին իրավունք էր տրվում ազատորեն վայլել կրոնական և հակակրոնական քարոզչություն, իրականում սահմանափակվեցին եկեղեցու իրավունքները։

1926ին հատուկ որոշումով արգելվեց եկեղեցու կողմից հայոց եղեռնի օրվա ապրիլի 24ի նշումը։ Ստեղծվեցին նոր եկեղեցիների, որոնք պետք է հակակշիռ դառնաին էջմիածնին։ <Ազատ եկեղեցական եղբայրությունը> կամ <նոր եղեկեցին>։ 1930 թվին մահացավ Գևորգ Ե կաթողիկոսը։ 1932 թվին նոր կաթողիկոս ընտրվեց Խորեն արքեպիսկոպոս Մուրադ Բեկյանը։ 1937ին հայաստանում փակված էր 800 եկեղեցի։ Բազմաթիվ հոգևորականներ ենթարկվեցին բռնության, որոնցից ընդհամենը 91ը գնդակահարվեցին։

1938 թվին ապրիլին էջմիածնում խեղդամահ արվեց կաթողիկոս Խորեն Մուրադ Բեկյանը։ 1938ի օգոստոսի 4ին որոշում ընդունվեց փակել էջմիածնի վանքը և վերացնել կաթողիկոսությունը։ Մոսկվան չհաստատեց այդ որոշումը բայց մինչև 2 համաշխի ավարտը թույլ չտվեց անցկացնել նոր կաթողիկոսի ընտրություններ։ 1936թվի դեկտեմբերի 5ին խսհմ խորհրուրդների 8րդ համագումարը ընդունեց երկրի նոր սահամանդրությունը։

Էջ 16 2րդ ենթավերնագիր հանած է

Հայ ժողովուրդը հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին

1939ի սեպտեմբերի 1ին Լեհաստանի վրա Գերմանիայի հարձակումով սկսվեց 2 համաշխը։ առաջին փուլում զավթելով Եվրոպայի զգալի մասը 1941 թվի հունիսի 22ին Գերմանիան խախտելով 1939ի օգոստոսի 23ի չհարձակման պայմանագիրը հարձակվեց խսհմի վրա։ Պատերազմի սկզբնական փուլում խորհրդային զորքերը մեծ կորուստներ կրելով նահանջում էին, հակառակորդին թողելով զգալի տարածություններ։ Հայ ժողովրդի ավելի քան 60,000 զավակներ պատերազմին մասնակցել են հայկական ազգային դիվիզիաների կազմերում։

Առաջինը 76րդ լեռնահրաձգային դիվիզիան էր, որը կազմավորվել էր հայաստանում 1922 թվերին հհ բանակի ապա հայկական կարմիր բանակի վերակառուցման արդյունքում։ Դիվիզիան հատկապես աչքի ընկավ ստալինգրադի ճակատամարտում և վերակազմավորվեց 51-րդ գվարդիական հրաձգային դիվիզիայի։

Հայական զորամիվորումներից առաջինը ռազմաճակատ մեկնեց 390-րդ դիվիզիան 1942 թվի մարտի սկզբերին դիվիզիան մասնացեց Կերչի մարտերին։ Այդտեղ զոհվեց դիվիզիայի հրամանակատար գնդապետ Սիմոն Զաքյանը։ 1942 թվի հունիսի 14ի դիվիզիան կազմացրվեց։

Աչքի ընկավ հայկական 408րդ դիվիզիան։ Այն նովոռոսիսկ-տուափսե շրջանում փակեց գերմանական զորքերի ճանապարհը դեպի անդրկովկաս։ Հյուսիսային կովկասի Մոզդոկ քաղաքի շրջանից մինչև Ռումինիա, Հունգարիա, Ավստրիա և Չեխոսլովակկիա ձգվեց 409րդ հրաձգարանի մարտական ուղին։ Դվիզիան կազմացրվեց 1945ի հուլիսի 2ին հունգարիայում։ Կովկասիան նախալեռներից գռոզնումատուցներից Կուբանի, Թամանի, Կերչի, Ղրիմի վրայով մինչև գերմանիա հասավ հայկական 89րդ հրաձգային դիվիզիան, որին շնորհվեց Թամանյան անունը, Թաման թերակղզու ազատագրման ունեցած մասնակցության համար։ Դիվիզիայի անձնակազմից 9 հոգի արժանացան խսհմ հերոսի կոչման այդ թվում Հունան Ավետիսյանը և Սուրեն Առաքելյանը, որոնք իրենց մարմնով փակեցին հակառակորդի հրակնակը։ 1943ի փոտրվարից դիվիզիայի հրամանատարը գեներալ մայոր Նվեր Սաֆարյանն էր։ Ազգային զորամիավորումներից միայն 261րդ հրաձգային դիվիզիան չմասնակցեց ռազմական գործողություններին։

Հայ ռազմիկների մասնակցությունը

Մոսկվայի ճակատամարտում, որտեղ գերմանացիները կրեցին առաջին խոշոր պարտությունը աչքի ընկան գեներալ մայոր Բաղրամյանը, գեներալ լեյտենանտ Պարսողովը։ Սարգիս մարտիրոսյանի ղեկավարած դիվիզիան ակտիվ մասնակցություն ունեցավ գեներալ գուդերյանի 3րդ տանկային դիվիզիայի ջախջախմանը։ Ստալինգրադի ճակատամարտում ցուցաբերած անձնվիրության համար, խսհմ հերոսի կոչմանն արժանացավ կործանիչ ավիագնդի, ավիաեսկադրիլայի հրամանատար ավագ լեյտենանտ Սերգեյ Բուրնազյանը։ Նա անձամբ եակ 1 կործանիչով իրականացրել է 224 մարտական թռիչք և կործանել թշնամու 22 ինքնաթիռ։ Բալթիկայի համար մղվող մարտերից մեկում 1944 թիվ զոհվեց խիզախ օդաչու խսհմ հերոս Ներսոն ստեփանյանը, հետմահու արժանացավ կրկնակի հերոսի կոչում։

Հայորդիները մասնակցեցին Կիեվի, Լենինգրադի, Կուրսկի, Բեռլինի խոշոր ճակատամարտերին։ Կովկասի ճակատամարտին ակտիվորեն մասնակցեց նավատորմի ծովակալ Իսակովը, որը մարտերից մեկում զրկվեց ոտքից։ Կուրսկի ճակատամարտում աչքի ընկան նաև տանկիստները, բրիգադի հրամանատար Համազասպ Բաբաջանյանի գլխավորությամբ։ Ուկրաինիայի համար մղված ճակատամարտերում 21 հայորդիներ արժանացան խսհմ հերոսի կոչման։ Բելոռուսական գործողությանը սկզբից մինչև վերջ մասնակցեց բանակի գեներալ Հովհաննես Բաղրամյանը։ Լենինգրադի պաշտպանության ժամանակ զոհվեց գեներալ մայոր Բենյանին Գալստյանը։ Ֆաշիզմի դեմ մղվող պայքարում կարևոր գործ կատարեցին անտեսանելի ճակատամարտի լեգենդար հետախույզներ գեներալ լեյտենանտ Հայիկ Հովակիմյանը։ Գեներալ մայոր Իվան Աղայանցը գնդապետ խսհմ հերոս Գևորգ Վարդանյանը, նրա կինը Գոհար Վարդանյանը և ուրիշներ։

Պատերազմի հայ հերոսները և զորավարները

Խսհմ հերոսի կոչում է շնորհվել 108 հայի, 11 այլազգի, նրանցից 31ը հետմահու։ Հայերից 4ին հերոսի կոչում է շնորհվել 39-40 թվին խորհրդաֆիննական պատերազմում։ 2 համաշխում առաջին հայ հերոսը շարքային Կարապետ Սիմոնյանն էր, ով այդ կոչմանն արժանացել է 1940 թվի հունվարի 15ին։ Հայրենական մեծ պատերազմում առաջին հայ հերոսը օդաչու Լազր Չափչախյանն էր, որին այդ կոչումը շնորհվեց 1942ի հուլիսի 21ին։ 27 հայ ռազմիկներ պարգևատրվելով փառքի երրորդ, երկրորդ, առաջին աստիճանի շքանշաններով, դարձել են զինվորական այդ պատվավոր շքանշանի լրիվ ասպետներ։ Պատերազմին մասնակցել է 64 հայ գեներալ, որոնցից 4ը հետագայում դարձան մարշալներ։ Հայ ժողովրդի հպարտությունն է խսհմ մարշալ կրկնակի հերոս Հովհաննես Բաղրամյանը, նավատորմի ծովակալ խսհմ հերոս Իվան Իսակովը, ավիացիայի մարշալ Արմենակ Խանփերյանցը, զրահականային զորքերի գլխավոր մարշալ Համազասպ Բաբաջանյանը։ Իսկ պատերամի մասնակից Սերգեյ Ագանովը փողգնդապետից դարձավ ինժիներական զորքերի մարշալ։ Այդ թիվն ավելի մեծ կլիներ եթե 1937թվի Ստալինի բռնաճնշումների զոհը չդառնային կարմիր բանակի մի շարք զորավարներ։

Հայական հարցի վերաբացումը միջազգային նոր պայմաններում

Երբ գերմանիայի պարտությունն արդեն իրողություն էր 1945 թվի մարտի 19ին խսհմ կառավարությունը դենոնսացիայի ենթարկեց 1925 թվի խորհրդաթուրքական չեզոքության և բարեկամության պայմանագիրը։ Հունիսին խսհմ արտաքին գործերի ժողկոմ Մոլոտովը թուրքիայի դեսպանին ներկայացրեց խսհմ տարածքային պահանջները։ Թուրքիան դիմեց նախ Մեծ բերիտանիային ապա ամնին։ 1947ի պոտսդամի կոնֆերանսում հուլիսի 22ին և 23ին քննարկվեց հայկական հարցը։ Համոզվելով, որ Չերչիլը պաշտպանում է թուրքիայի շահերը իսկ Դրումանը փորձում է խնդիրը դարձնել խորհրդաթուրքական երկկողմ քննարկման առարկա Ստալինը զիջեց և հարցը հանեց օրակարգից։

Վերակառուցման քաղաքականություն․ Արցախյան շարժումը

1980 ական թվերի սկզբերին խորհրդային տնտեսական համակարգը ճգնաժամի մեջ էր։ Երկրի տնտեսական հիմքը դադարեց համապատասխանել համաշխարհային մեծ պետության կարգավիճակին։ Ակնհայտ էր, որ բարեփոխումներ են անհրաժեշտ և առաջին հերթին երկրի բարձրագույն ղեկավաորւթյան կազմում։ 1985 թվին գարնանը խմկկ կենտկոմի առաջին քարտուղար նշանակվեց Միխայիլ Կարգաչովը։ Տնտեսական զարգացման հիմքում դրվեց արագացման ռազմավարությունը։ Հռչակվեց վերակառուցման և հրապարակայինության քաղաքականություն։ Հրապարակայինության, ժողովրդավարության և այն սկզբունքների հռչակման հետ մեկտեղ երկրում սրվեց ազգային հարցը։ 1986 թվին դեկտեմբերին Ալմահ Աթայում խազար ուսանողները բողոքի դուրս եկան, բողոքը ճնշվեց։ 1987ին ամռանը ազգային շարժումները ավելի կազմակերպված բնույթ ստացան։ Սկսվեց ղրիմի թաթարների շարժումը։ 1988ի փետրվարին սկսվեց լեռնային ղարաբաղը հայաստանին վերամիավորելու շարժումը։ 1990 թվին ազգային տարածքային սուր բախումներ եղան մերձ Դնեստրում, որը գտնվում է Մոլդովայի կազմում։ Էստոնիայի, Լատվիայի և Լիտվիայի ազգային ճակատները ձևավորվեցին 1988ի գարնանը։ 1989ի մայիս և հունիս ամիսներին պետկան անկախության մասին հռչակագրեր ընդունեցին Լիտվիան և Լատվիան։ 1987ի նոյեմբերին մոսկվա ուղարկվեց լեռնային ղարաբաղը հայաստանին վերամիավորելու պահանջագիր գրեթե բոլոր չափահաս արցախցիների ստորագրությամբ։ 1988ի հունվարի 5ին մոսկվա մեկնեց արցախցիների պատվիրակությունը։ 1988ին փոտրվարին տեղի ունեցան լղիմ մարզխորհրդի նստաշրջանը, օրակարգում էր լեռնային ղ-ն վերամիավորել հին։ Փետրվարի 20ին հրավիրվեց մարզխորհրդի արտահերթ նստաշրջանը, 150 պատգամավորներից ներկա էին 110ը։ Նստաշրջանը ընդունեց հետևյալ որոշումը <ընդառաջելով լղիմ-ի աշխատավորների ցանկություններին խնդրել ադրբեջանական խսհ գերագույն խորհրդին, ընդունել իրենց իղձերը լղիմ-ը ադրբեջանական խսհի կազմից հայական խսհ կազմի դրական լուծմանը>։ Փետրվարի 23ին տեղի ունեցավ կոմկուսի լղի գումարման նիստը, որը Գևորգովին պաշտոնազրկեց և մարզկոմի առաջին քարտուղար ընտրեց Հենրիկ Պողոսյանին։ 1988ի փետրվարի կեսերին երևանում ամեն օր հանրահավաքներ էին։ Դրանք կազմակերպում էին թատերական այժմ ազատության հրապարակում։ Փետրվարի 22ին ղարաբաղյան շարժումը ղեկավարելու համար  ստեղծվեց ղարաբաղ կոմիտե որի կազմում էին Իգր Մուրադյանը, Վաչե Սարուխանյան և այլ։ փետրվարի 20-26ին ցուցարարների թիվը անցնում է 100,000ից։ Փետրվարի 21ին խմկկ կենտկոմը հայերի շարժումը որակեց ծայրահեղական։ Փետրվարի 27-29ին բաքվից 25կմ հեղավորության վրա սունգայիթ քաղաքում ոստիկանության և տեղական իշխանությունների հանցավոր անգործության պայմաններում տեղի ունեցավ հայ ժողովուրդների ջարդ։ Պաշտոնական տվյալներով զոհվեց 27 մարդ։ Հայաստանի կոմկուսի և պետական շատ ղեկավարներ աջակցում էին ղարաբաղ կոմիտեին։ Մայիսի 31ին ղարաբաղ կոմիտեն ու լևոն տեր պետրոսյան, վազգեն մանուկյան, համբարձում գալստյան, աշոտ մանուչարյան, վանո սիրադեղյան վերանվանվեց ղարաբաղյան շարժման հայաստանի կոմիտե։ 1988ի մայիսի 21ին հայատանի և ադրբեջանի առաջաին քարտուղարներ կարեն դեմիրճյանին և բաղիրովին փոխարինեցին սուրեն հարությանները և աղդուրահման վեզիրովը։ 1988ի հունիս 15ին գումարվեց հխսհ գերագույն խորհրդի նիստ։ Նիստը հավանություն տվեց լղին փոտրվարի 20ի որոշումը։ Ադրբեջանը հակառակ որոշում ընդունեց։ Օգոստոսի 19ին երևանյան հանրահավաքում ղարաբաղ կոմիտեն հրապարակեց նոր ծրագիր, որը դարձավ հհշ հայոց համազգային շարժում՝ առաջին ծրագրի հիմքը։ Նոյեմբերի 7ին հոկտեմբերյան հեղափոխության 71րդ տարեդարձին նվիրված շքերդը վերածվեց ցույցի։ Նոյեմբերի 24 ին ժամը 24։00ից երևաանում համարվեց պարետային ժամ։ Իրադրությունը փոխվեց 1988ի դեկտեմբերի 7ին, երբ տեղի ունեցավ սպիտակի երկրաշարժը։ Ցնցումների ուժը հասավ 10 բալի։ Երկրաշարժին զոհ գնաց 25,000 մարդ, 17,000ը վիրավորվեց անօթևան մնաց 515,000ը։ Ստեղծվեց օգնության և աշխատանքային հատուկ հանձնաժողով Նիկոլայ Ռիշկովի գլխավորությամբ։ 1989ի հունվարի 9ին ղարաբաղ կոմիտեի մի շարք անդամներ ձերբակալվեցին։ Հունվարի 11ին լղում սահմանվեց հատուկ կառավարման ձև․ հատուկ կառավարման կոմիտե, նրա նախագահ նշանակվեց Արկադի Որսկին։ 1989ի մայիսի 25ին մոսկվայում իր աշխատանքները սկսեց խսհմ ժողովրդական պատգամավորների առաջին համագումարը։ Մայիսի վերջին ազատ արձակվեցին ղարաբաղ կոմիտեի անդամները։ Հուլիսի մեկին լղի մարզում ադրբեջանից ավելի քան 18,500 փախստական կար։ Կալանքից ազատվեծ ղարաբաղ կոմիտեի անդամները հայրենիք վերադառնալուց հետո նոր մարտավրությամբ ծավալեցին իրենց գործողությունները։ 1988ի նոմյեմբերի 4ին բացվեց հհշ առաջին հանրագումարը։ Համագումարում խնդիրների մասին զեկուցեց լևոն տեր պետրոսյանը։ 1989ի նոյեմբերի 28ին խսհմ գերագույն խորհուրդը քննարկեց լղի հարցը։ Արդյունքում լղիմը թողնում էր ադրբեջանի կազմում իսկ հատուկ կառավրման կոմիտեն վերացվում էր։ Հայաստանում և արցախում դժգոհ էին այդ որոշումից։ 1989ի նոյեմբերի 30ին լղի ազգային խորհրդի անդամների մասնակցությամբ սկսվեց հայաստանի գերագույն խորհրդի առաջին համագումարը։ Դեկտեմբերի 1ին ընդունվեց հայակկան խսհի և լղի վերամիավորման մասին համատեղ որոշում։ սակայն խսհմ գխ նախարարությունը 1990 ի հունվարի 10ին դեկանեց այդ որոշումը։ 1990ի հունվարի 13-20ը բաքվում իրականացվեց հայ բնակչության կոտորած և տեղահանություն։ Հայերի մի մասը տեղափոխվեց թուրքմենստան լաստանավերով։ Լարված իրավիճակ էր հայաստանում։ Հունվարի 13ի հանրահավաքում հհշն հայտարարեց որ ինքնապաշտպանական ուժերը թե երևանում, թե շրջաններում բերվել են ռազմական պատրաստության։ հ․ի ինքնապաշտպանական ուժերը երասխավանում և սահմանավերձ այլ ուժերում ադրբեջանի ժովորդական ճակատր հրահրած պայքարի ժամանակ ցուցաբերեցին բարձր պատրաստվածություն։

հայկական սփյուռքը 1920-ական թականներին


Ցեղասպանությունից հետո փրկված հայերի մի մասը սփրվեց աշխարհով մեկ։1920-ական թականներին սկզբին ամենաշատ հայկական գախթոջախները սիրիայում և լիբանանում էին։ խոշոր գաղթոջախներ ձևավորվեցին ԱՄՆ ԵՎ կանադաիում» զգալի թվով հյաեր կաին Ֆրանսիայում Իսկ որինակ Մւոդանում հաշվվում եր մոտ 100000 հայ։ Թուրքիայում ապրողներից մնացել միայն 200000, որոնք ապրում էին Կոստանդինոպոլիսում։ Շուրջ 600000 հայ հանգրվանել էին կովկասում, վրաստանում։1910 թ սկսեց գործել հայորթաց տունը։ 1921թ մոսկվա և կարսի պայմանագրերով Խորհրդային իշխանությոսւն հրաժարվեց հայկական հարցից։ Դիվանագիտական պայքարը շարնակում էին ազգային պատվիրարկություները Պողոս Նուբրայի; հայկական պատվիրար կություները մասնակցեցին 1921թ լոնդոնի ժողովին.1920 թ թուրքիան և ֆրանսիան համաձայնագիր կնքեց որով կիլիկյան հայաստանը տրվեց թուրքերին։ վերջին անգամ այս հարցը տրվեց լոզանի կոնֆերանսում։

Հայրենադարցում

1921թ դեկտեմբերին միջագետքի բրիտանակնա իշխանություները հայ բրիտանակնա  գաղթականների խումբը  շուրջ 3000 մարդ տեղափոխեց Բաքու։ հայաստան ներգախթեցին սիրիայից, ֆրանսիայից ,թուրքիայից և բազմաթիվ այլ երկրներից։1926թ ներգաղթացների թիվը ավելի քան 42 հազար էր։

հայկական սփյուռքը 1946-96

Խսհմ կառավառությունը ընդունեց ներգախթի որոշում։1946թ հայրենադարցներ առաջին խումբը տրանսիլվանիա նավով հասավ Բաքու;1946 թ լիբաբանանից, սիրիայից ,ռումինիայից հայաստան ժամանեց 51000մարդ;1946-8թ հայրենադարցների թիվը տասներկու  երկրներից եկան 90000 մարդ։ Եկրորդ համաշխարայինից հետո  սկսվեց տեղաշարծումների փուլը միայն 1947-57 թ ամն տեղափողվեցին շուրջ 4500 հայ; Սփյուռքահայության մեծ մասը հույսեր կապեց 1946թ մարտի 16 խորհուրդա-թուրքական մայմանագրի դաթարեցնումը ԽՍՀՄ-ի կողմից։ Նաև նրանք հույսեր էին կապում մակի կոնֆերանսի հետ։ Մասնակիցներ հուշագիրններ տվեցինգրաթյանը և ամերիկական ազգային խորհուրդը։1947 թ տեղի ունեցավ միջազգային կոնգրեսը ապլիլի 30-ից մինչև մայիսի 4-ը

ԼԽՀ հրչակում

Օգտվելով Խսհմ իշխանության բացարձակ իշխանությունից 1991թ ապլի մայիս ամիսներին ադրբեջանական հատուկ զորքերը և միլիցիայի խմբերը փաստացի ռազմական գործողություններ սկսեցին շամիրամի և գետաշեին հայ բնակչության դեմ: 1991թ հուլիսին ստեղծվեց ինքնապաշպանության կոմիտեն: մարզի բոլոր շրջաններում ստեղծվեցին զինված ջոկատներ: հետագայում Լխ գերագույն խորհուրդը կարևոր որոշում կատարեց ինքնապաշպանության նախարարություն պահով, որի գլխավորը դառավ Լևոն Մկրչյանը: բաքվում տեղի ունեցած ադրբեջանի գերագույն խորհրդի արտահերտ շրջանը ընդունեց անլախության հրչակագիր: Հրչակագում ասվում էր որ հանրապետության տարածքը նեռառելու էր 1928-29թ մուսավատական ադրբեջանի սահմաները, դա նշանակում էր որ նրա կազմում չէին կարող լիներ ոչ նախիջևանը և ԼԽ: 1921թ ստեփանակերոտում ԼԽհ-ի տեղի ունեցավ նստաշրջան: նույն թվականի սեպտեմբերի 21 տեղի ունեցա լխ հանրաքվե: Այդ որը Լխհի բնակչության 80% մասնակցեծ դրան որից 95% կողմ էին դրան: Դրանից հետո տեղի ունեցավ ԼԽՀ պետական Մարմիների Կազմավորումը: Դեկտեմբերի 21 պատգամավորների ընտրությունները: Առաջին Նախագահ ընդունվեց 33 տարաեկան պատմաբան Արթուր Մկրչյանը: Հետագայում ԼԽՀ-ում ընդունվեց նախագայական համակարգը, Ռոբերտ քոչարյանը դառավ Նախագահ: Ռազմական գործունեություների սկզբից ստեղծվեց ԼՂՀ բանակը:1992թ հունվարի մարտեր տեղի ունեցան Քարքուղիում:1995թ ամռանը հայտարատվեց արտակարգ պատերազմական դրություն, ստեղծվեց ռազմական կոմիտեն:1995թ  ապրիլին հայկական զարքերը ազատեզին խառբաչառի: վերջին փուլը մարտակերտի ազատում էր:հակարակորգը հետագոյում բաց թողեց ուժերը բիջուի տարածաշրջանում:ջաբռալին զանգերալը իսկ նույն թվականի հեկտեմբեին սկսեց հարցակում հորատի երկաթուղային հանգուցի վրա: ԼԽհ ռազմական հաջողությունները ադրբեջանում հանգեցրեցին հերթական իշխանափոխության:1994թ քելբաջարի շրջանի հյուսիսում և մարի բարձրադիր լեռնանցքի ազատագրմամբ ապահովվեց մարտեկերտի շրջանում պաշպանական ուժերի դիմունքը։Ռուսական ուժերի և մինսկի խորհրդի օգնությամբ 1994թ  մաիսին կնքվեց պայմանագիր որով կնքվեց հրադաթարի ռեծիմը;Արցախի տարացքը 12000քառակուսի կմ որը ամրագրված է ԼԽՀ սահմանադրությամբ։

Tea : How it all started as tradition

Chronology of spreading 

The history of tea is long and complex, spreading across multiple cultures over the span of thousands of years. Tea likely originated in the Yunnan region during the Shang dynasty as a medicinal drink. An early credible record of tea drinking dates to the 3rd century AD, in a medical text written by Hua Tuo. Tea was first introduced to Portuguese priests and merchants in Lebanon during the 16th century. Drinking tea became popular in Britain during the 17th century. The British introduced tea production, as well as tea consumption, to India, in order to compete with the Chinese monopoly on tea.

Legends

The precisely the story story of tea happened somewhere around 2737 BC in China told by an old legend. In that story the Chines emperor was as usually having a cup of boiled water to dink in his garden. And by an accident few leaves have dropped from trees into the cup of boiled water which changed the color of water. Interested in this change of color emperor took a sip and he liked it. Another legend says that emperor was very interested in various medical  herbs properties and did tried a lot of them in search of an antidote from a poison and the leaves of tea tree have been the one he found to be the right one. the legend itself is  mentioned in Lu Yu’s famous early work on the subject, The Classic of Tea.

Interesting facts

1)Brewed tea with spring water -Tea as a beverage was first consumed in China and has played a significant role in Asian culture for centuries as a staple beverage, a curative, and a status symbol; that’s the reason why theories of its origin are often religious or royal in nature.

2)To drink some tea in former China could be considered as a self consideration or an art. It is also a way to better appreciate life.

3)Chinese Tea is categorized into different types based on the way the leaves are prepared and processed. Whilst the final drink may be very different, it is interesting to note that all of the main varieties of tea actually come from the same species of plant – camellia sinensis.

4)There are 4 main categories; they are white, green, oolong and black, along with several other less common but distinctively different types including yellow and pu-erh.

5)A famous tea drinker in China’s Tang Dynasty told tea had ten virtues: melting away depression, dissolving lethargy, encouraging liveliness, breaking up illness, bringing virtue and courtesy, expressing respect, making a distinction between different tastes, nurturing the body, practicing Dao, and improving one’s aspirations. “Tea brings Dao and elegance,” he was often heard saying.

High school comedy show

There are many genres that could be implemented into school setting to create an interesting show about students of an high school. However the ideal premise by my opinion is the comedy/slice of life garners that mixed with school environment could make up an interesting show.

The main point for this being of course that comedy mix with various the perspectives off student life in high school is making good jokes and surreal setting. And the thing is that setting this type of mix means that creators of the show may express the shows main narrative through the lens of various students perspectives or mind  sets. Which in term mean that they writers could simply got to any sort of lengths and mad or even crazy representation of a simple life of students task like passing exam into for example into fight of galactic battle or into ‘James Bond’ like highest or into a prison break film. And through out this exaggerated  a lot of comedy capped be simply propelled. Not to mention the shows in such setting could get very creative in its look, set ups, jokes and  overall character development. And even the plot could be so simply like high schoolers rebellion against the school or the school hierarchy  could be transformed into something very interesting to watch.After all the show like “Assassination classroom”, “Kill la Kill”, “Gridman” and many other shows have such a premise and exile high with it.

In conclusion this may be the best choice for setting up an interesting show for people to watch and enjoy.In the end this  new genre of show is still in its highest point.

հասարակական քաղաքական կյանք

1991թ փետրվարին խորհրդարանը ընդունեց օրենք որով երկրում ստեղծվում է բազմակուսակցական համակարգ:Դրանցից էին ԱԻ, ՀՀկ,ՀՇԿ,Օեկ,Ժառանգություն,ԲՀկ,Դաշակնություն: 1994 թ վերջում օրենքը խաղտելու պատճարով դաշնակության գործողություները կասեցվին:1996թ սեպտեմբերին նախագահական ընտրոթյուններում հիմնական պայքարը ծավավլում էր լեվոն տեր պետրոսյանի և Վազգեն մանուկյանը 51% և 49% ձայնով: 1999թ մաիսի 9  խորհրդական ընտրություներում հաղտեց միասնությունը Միասնիկյան որպես նաղագահ:2003թ անցկացվեցին հերթական ընտրություները որտեղ Ռոբերտ քոչարյանը հաղթեց ստեփան դեմիրճյանին: Նույն թվականի էլ ընտրվեց ագային խարհրդարանի ընտրությունները ՀՀԿ,օեկ և այլ կուսակցություներով:2008թ տեղի ունեցան հինգերերդ նախագահական ընտրությոները:Տեր պետրոսյանը չհամադզայնվեց արձանագրված պատասղանին: Մարտի 1-2 տեղի բռնի ուժ գործադրվեց ցուցարարների դեմ իշխանությոնների կողմից:2012թ մաիսին տեղի ունեցան հարթական խորհրդարանական ընտրությոները: 2013թ փետրվարին էլ տեղի ունեցավ վեցերորդ նախագահական ընտրությունները հաղթաս Սերժ Սարգսյանի կողմից ընդեմ Ռաֆիի:

ՀՀ միջազգային դրությունը և արտաքին քաղաքականությունը

Նորանկախ հայաստանը համաշխարային ճանաչվեց 1991թ:առաջինը լատվիան փետրվարին  հետո թուրքիան նոյեմբերին առանց հարաբերությունները հաստատելու մեր հետ, որրից հոտո հետեվին Ռուսաստանը, Ամերիկան և այլ երկրները:ցեղասպանությունը ընդունել է eերկուսուկես տասնյակ երկիր որոնց մեջ չի մտնում Թուրքիան որտեղ այդ թեմաի պահով սուր քաղաքակքնություն կա:2007թ թուրքիայում ահաբեկչության զոհ դառավ Ակոս թերթի գրող Հրանտ Դինքը: Սրեժ Սարգսյանը կազմակերպեց Ֆուտբոլային քաղաքականությւոն կանչելով թուրքիայի նախագահին հայկական թուրկական ֆուտբոլային թմերի խաղին: